28-04-2022

‘Discussie over 130km/u komt niet snel terug’

VVD-minister Harbers: Harder rijden kan alleen als er veel minder stikstof is.

Brabants Dagblad 20 april 2022 MARCIA NIEUWENHUIS, DAVID BREMMER

De helft minder verkeersdoden in 2030 en beduidend minder zwaargewonden dan de bijna 20.000 nu. Dat is de enorme opgave waar nieuwe minister Mark Harbers voor staat.

,,Ik vind veiligheid belangrijk, niet alleen bij justitie, maar ook in het verkeer, de lucht, het water. Afgelopen jaar vielen 582 verkeersdoden. Hoewel een lichte daling, moeten we daar nog steeds volop aandacht voor hebben. Er vallen bovendien ook heel veel gewonden. Ieder mens, inclusief ikzelf, heeft dagelijks wel een oeps-moment dat je even niet oplet of waarop een ander je even niet zag. Vaak gaat het maar nét goed.”

Vandaag debatteert u met de Kamer over verkeersveiligheid. Wat moeten we doen om het aantal verkeersdoden terug te dringen?

,,We doen momenteel onderzoek naar de meest effectieve maatregelen. De allergrootste winst is te behalen binnen de bebouwde kom, bij fietsers en op N-wegen. Die drie springen er echt uit als het om doden en gewonden gaat. Daar ligt dus de focus van dit kabinet.”

Al waarschuwt de minister van Infrastructuur en Waterstaat ook voor het gebruik van illegale elektrische stepjes. Hij ergert zich eraan dat stepjes ‘van een paar 100 euro’ massaal over de toonbank gaan, terwijl ze niet goedgekeurd zijn voor de openbare weg. ,,Denk na wat je doet: je koopt een niet-goedgekeurde step. Dat betekent dat die step nog niet deugt. Mensen gaan toch ook niet in een auto rijden zonder APK-keuring?”

Een fietshelmplicht werkt volgens Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) en scheelt tachtig doden per jaar.

,,Ik vrees dat het een onmetelijke inspanning gaat vergen om iedereen aan de helm te krijgen. Wij Nederlanders zijn een enorm eigenwijs volkje. We zijn het nummer één- fietsland in de wereld en denken dat wij het beter weten. Dat merk je aan alle reacties die jullie interview met SWOV-baas Martin Damen losmaakte. Ik vind dat fascinerend, want laten we eerlijk zijn: je hoofd is een teer bezit. Met een fietshelm doe je jezelf een enorm plezier. Voor risicogroepen is het extra verstandig, zoals ouderen of jonge e-bikers.”

Maar niet door te verplichten, zegt de VVD’er in u?

,,Nee, maar ik wil het gesprek wel indringender aangaan om het helmgebruik te stimuleren. Als Nederlanders zich bewust zijn van de risico’s, neemt de kans toe dat ze met hoofdbescherming op de fiets stappen.”

Draagt u zelf een helm op de fiets?

,,Nee, maar wél op de racefiets. Dat is het opmerkelijke: als je de helm koppelt aan snelheid vinden de meeste mensen het ineens normaal. Je bent inmiddels een uitzondering als je géén skihelm draagt.”

Harbers vertelt dat het kabinet vanaf 2023 200 miljoen euro uittrekt om de gevaarlijkste N-wegen aan te pakken. Neem de dodenwegen N35 en N36 in Overijssel waar veel om te doen is. ,,Met concrete maatregelen als gescheiden rijbanen en vangrails verkleinen we risico’s.” Een woord dat hij sinds zijn aantreden leerde is ‘vergevingsgezind’. ,,Wegen en bermen moeten zo zijn ingericht dat een ongeval niet slecht afloopt.”

Volgens de bewindsman kan het ‘een behoorlijke bijdrage leveren aan de verkeersveiligheid’ als binnen de bebouwde kom wegen naar 30 km/uur gaan. Nu is het nog verplicht om dan ook aanpassingen te doen als drempels of bloembakken. ,,Op doorgaande wegen kan dat niet, want politie, ambulance en brandweer moeten er indien nodig snel overheen kunnen. Daar moeten we andere oplossingen voor vinden.”

Laten we het over een andere snelheidsverlaging hebben: die van 130 naar 100 km/uur overdag op snelwegen. Dat moet pijnlijk voor u zijn.

,,Op zichzelf was die 130 een goede maatregel.” De vaak vlot reagerende minister hakkelt plots. ,,Euhm, de enige reden dat we de 130 hebben afgeschaft, is stikstof. Dat is de nieuwe realiteit. Dat zal nog lang zo blijven.”

Uit een recent rapport blijkt dat 100 km/uur óók veiliger is.

,,Als je vervolgens echter inzoomt, dan ligt daar niet de grootste winst voor de verkeersveiligheid. Onze snelwegen zijn al bijzonder veilig.”

Gaan we met u als minister overdag nog 130 km/uur rijden?

,,Bij invoering van de verlaging is de duur in het midden gelaten: de 130 km/uur overdag zal ooit terug kunnen keren. Maar dat kan alleen in een wereld met veel minder stikstof.”

U bent van de ‘vroempartij’, zoals Mark Rutte het noemde.

,,De vroemvroempartij is ook de zoefzoefpartij geworden. Maar dan zal er heel veel zoefzoef moeten zijn met elektrische auto’s voordat we die discussie weer kunnen beginnen. Ons streven is dat de nieuwverkoop van auto’s in 2030 volledig elektrisch is. Maar de huidige fossiele auto’s rijden dan nog een aantal jaar rond.”

We bedoelen natuurlijk of we overdag nog 130 km/uur gaan rijden.

,,In deze kabinetsperiode zal die discussie over 130 km/uur niet terugkeren.”

Gefascineerd door vervoer
Op het oog is Infrastructuur en Waterstaat een portefeuille waar Mark Harbers (1969, Ede) niet bijzonder veel mee heeft. Tot nu toe zat de VVD’er altijd in de hoek van financiën en economie. In Rotterdam was hij Havenwethouder, als Kamerlid voerde hij het woord op financiën en klimaat. Later fungeerde hij als staatssecretaris Veiligheid & Justitie, waar hij in 2019 alweer aftrad nadat de Kamer onjuiste cijfers had ontvangen over de criminaliteit van asielzoekers. Verkeer past echter prima bij hem, zegt Harbers. ,,Van jongs af aan ben ik gefascineerd door alles wat zich voortbeweegt over de weg, spoor en in de lucht. Mijn vader nam me op zondagochtend mee naar het station: een halfuur treinen kijken. Als we terugkwamen had mijn moeder het ontbijt klaar. Later ging ik als kind naar Schiphol vliegtuigen spotten.”